Datum: 11-4-2026, demo nieuwe pagina MK

Achtergrond: De ‘Kathedraal van De Ronde Venen’ sluit – Wat de krimp van de kerk betekent voor Vinkeveen

De Heilig Hart van Jezuskerk in Vinkeveen zal over omstreeks drie jaar haar deuren sluiten voor erediensten. Het bestuur van de parochie Sint Jan de Doper noemt het “een hele, hele zware verantwoordelijkheid” (bron). Maar het besluit in Vinkeveen staat niet op zichzelf: het is een direct gevolg van de landelijke leegloop van kerken. Wat betekent het als het hart van een dorp stopt met kloppen, wat is de politieke impact van de Rijksmonument-status, en wat gebeurt er met geld dat door generaties is nagelaten voor het behoud van dit unieke pand op het water?

Voor het parochiebestuur waren de harde cijfers onverbiddelijk. In het beleidsplan 2025–2029 staat zwart-op-wit dat de ondergrens van vitaliteit op sommige locaties is bereikt. Er zijn simpelweg te weinig kerkbezoekers, te weinig vrijwilligers en onvoldoende priesters om alle vieringen draaiende te houden. Van de acht huidige kerklocaties van de parochie Sint Jan de Doper blijven alleen Mijdrecht en Maarssen-Dorp op termijn open als ‘eucharistische centra’. Vinkeveen is, samen met Kockengen, als eerste aan de beurt voor een zorgvuldig sluitingsproces.

De planning: Tijd om afscheid te nemen

De sluiting gaat “niet morgen in,” verzekert vicevoorzitter Joany Krijt (bron). Het bestuur rekent op een procedure via het Aartsbisdom die zeker drie jaar in beslag gaat nemen. Voorlopig, zo stelt Krijt, kunnen parochianen in 2027 nog gewoon in Vinkeveen naar de kerk. Deze ruime planning geeft de gemeenschap de kans om niet alleen het verdriet een plek te geven, maar ook om na te denken over de toekomst.

De emotionele klap voor de ‘gelegenheidsgelovige’

“Een kerk is meer dan een gebouw. Het is ook een gemeenschap, een herinnering, een geloofsbeleving,” vertelt Krijt. In Nederland spreken we vaak over de ‘culturele katholiek’. Dat zijn dorpsbewoners die misschien niet wekelijks in de kerkbanken zitten, maar wel diep gehecht zijn aan het gebouw. Het is de plek waar ouders trouwden, kinderen werden gedoopt en geliefden ten grave werden gedragen op de naastgelegen katholieke begraafplaats. Dat het gebouw straks zijn functie als religieus hart verliest, botst dan ook hevig tussen ‘het gevoel en het verstand’.

Unieke architectuur: Een Rijksmonument op bevaarbaar water

Een toekomstige herbestemming van de kerk in Vinkeveen is een enorme uitdaging. De kerk werd, samen met de pastorie, op 8 juni 2000 officieel aangewezen als Rijksmonument (bron). Het is een neogotisch meesterwerk uit 1883 van de beroemde architect Alfred Tepe.

Omdat het gebouw in drassig veengebied staat, bedacht de architect een uiterst zeldzame constructie: vloerkluizen. Dit is een kelderruimte onder de hele kerk die opzettelijk altijd onder water staat, zodat de houten funderingspalen niet kunnen wegrotten. Het water onder de kerk is zelfs bevaarbaar! Daarnaast huisvest de kerk een beroemd Maarschalkerweerd-orgel, historisch glas-in-lood en een unieke kooromgang voor processies. Al deze elementen worden streng beschermd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Slopen is wettelijk verboden en verbouwen stuit op talloze restricties.

Stichting Vallis Pacis en het ‘Legatendilemma’

In Vinkeveen speelt er bovendien een unieke factor mee: Stichting Vallis Pacis (bron). Opgericht in 1982 door de familie Vredendaal, heeft deze stichting als doel het in stand houden en verfraaien van specifiek dit kerkgebouw.

Nu de kerkdiensten gaan stoppen, ontstaat er een zogeheten legatendilemma. Veel parochianen hebben testamentair geld nagelaten met een uitdrukkelijk doelgebonden wens (bijvoorbeeld: “voor het onderhoud van de Heilig Hartkerk in Vinkeveen”). Juridisch gezien mag dit geld niet zomaar voor een andere kerk worden gebruikt. Stichting Vallis Pacis staat voor de uitdaging om hun stichtingsdoel te verenigen met een gebouw dat straks mogelijk een nieuwe eigenaar of invulling krijgt.

Politiek en de ‘Dubbele Sleutel’

Het proces vergt veel van de lokale politiek. De VVD in De Ronde Venen diende recent al kritische vragen in bij het College van B&W over de cultuurhistorische waarden en de leefbaarheid (bron).

Bij herbestemming is er sprake van de ‘dubbele sleutel’: de overheid eist behoud van monumentale staat, terwijl de Kerk strenge canonieke voorwaarden stelt aan de koper om het religieuze imago te beschermen. Functies die men ‘profaan’ (onheilig) acht, zijn vaak op voorhand uitgesloten.

3 Succesvolle voorbeelden uit de praktijk

Dat dit complexe proces tóch fantastisch kan uitpakken, bewijzen andere plekken in Nederland:

DePetrus (Vught): Een massieve kerk getransformeerd tot ‘dorpshart’ met bibliotheek, museum en wereldwinkel (bron).
De Sint-Annakerk (Amstelveen): Nu een culturele hotspot met podium en een lokale brouwerij (bron).
De Gouwekerk (Gouda): Plannen voor innovatieve ‘zwevende’ hotelunits ín de monumentale kerkruimte (bron).

Vicevoorzitter Krijt sluit af met een bemoedigende boodschap: “Houd moed. Het sluiten van een kerk is niet het einde van alle parochiale activiteiten.”

💬 Praat mee: Wat moet er gebeuren met de ‘Kathedraal van Vinkeveen’?

De aankondiging van de sluiting raakt ons allemaal. Wij zijn erg benieuwd naar uw mening. Welke bijzondere herinneringen heeft u aan deze kerk? En heeft u ideeën voor de ideale herbestemming?

Laat uw stem horen in de reacties hieronder, of stuur uw verhaal naar de redactie via: [E-MAILADRES].

Handige Informatie & Contact

Parochie Sint Jan de Doper: Vragen over vieringen en het sluitingsproces via secretariaat@heilighartvinkeveen.nl.
Stichting Vallis Pacis: Vragen over het onderhoud van het monument en de begraafplaats via www.stichtingvallispacis.nl.
Legaten: Voor vragen over doelgebonden schenkingen kunt u contact opnemen met uw notaris of het parochiebestuur.

Geraadpleegde Bronnen

RTV Ronde Venen, ‘Kathedraal van De Ronde Venen gaat dicht’, Thijs van Uden (7 januari 2026).
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Monumentenregister (Monumentnummer 514684).
De Nieuwe Meerbode, ‘Vragen over toekomst Heilig Hart van Jezuskerk Vinkeveen’ (december 2025).
Beleidsplan 2025-2029, R.K. Parochie Sint Jan de Doper (Vecht en Venen).

📸 Visuele Inspiratie (Rechtenvrije Media)

Gebruik deze links om gratis afbeeldingen te downloaden voor je bericht: